GGD's vragen ouders niet langer het hemd van het lijf
© THINKSTOCK

GGD's vragen ouders niet langer het hemd van het lijf

De lijsten met intieme vragen die ouders en kinderen bij de jeugdgezondheidszorg invullen, moeten op de schop. Tot die conclusie komen de GGD's na klachten van ouders, die vragen over inkomen, psychische gesteldheid of hoe vaak hun kind tanden poetst, ervaren als ongewenste bemoeienis.

Gevoelige vragen
aan ouders

Heeft een van de ouders gezondheidsproblemen?
Hebben er ingrijpende gebeurtenissen plaatsgevonden in het gezin?

aan kinderen (13 jaar)
Heb je in de laatste 12 maanden er weleens serieus aan gedacht een eind te maken aan je leven?
Heb je weleens voor de webcam borsten, geslachtsdelen of billen laten zien?

Gemeenten zijn verplicht kinderen te onderwerpen aan zogenoemde preventieve gezondheidsonderzoeken. Dat gebeurt in groep 2 en groep 7 van de basisschool en in de tweede klas van de middelbare school. Sinds kort is er een extra 'contactmoment' in de vierde klas.

Ouders en kinderen vullen een vragenlijst in. Daarna volgt meestal een gesprek met een verpleegkundige. Problemen zouden zo vroegtijdig worden opgespoord.

Vele miljoenen
GGD Nederland weet niet hoeveel geld gemoeid is met het afnemen van de preventieve vragenlijsten. Maar het gaat om vele miljoenen: alleen al voor het 'nieuwe' contactmoment in de vierde klas verdeelt het Rijk jaarlijks 15 miljoen euro aan gemeenten.

Toch is nooit aangetoond wat het resultaat van al die vragenlijsten is. 'Het wordt hoog tijd dat dat wordt onderzocht', zegt Frans Pijpers van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid - het onderzoeksinstituut dat adviseert over de inhoud van vragenlijsten. 'Eigenlijk zou alles wat je doet wetenschappelijk onderbouwd moeten zijn.'

Gemeenten besteden onderzoeken uit aan de GGD of een instelling voor jeugdgezondheidszorg. Die kiezen hun eigen methode, waardoor de vragen dus per regio verschillen. Het gaat van reacties op stellingen als: mijn kind is constant aan het wiebelen en friemelen, tot vragen over de medische voorgeschiedenis van ouders en hoeveel bedpartners jongeren hebben gehad.

Wat veel ouders niet weten, is dat er alsnog een digitaal dossier is ingevoerd dat hetzelfde doet. Ze hebben het de onmogelijke naam DD JGZ gegeven en je hoort er bijna niemand over.

Justine Pardoen, hoofdredacteur Ouders Online

Ophef
Over dat laatste ontstond dit voorjaar ophef. 'Wij vinden het onwenselijk om jongeren tot in detail te bevragen over hun seksueel gedrag', zei VVD-Kamerlid Van der Burg. Staatssecretaris Van Rijn wuifde haar kritiek weg.

Ouders zijn kritisch. 'Hulpverleners in de jeugdgezondheidszorg gaan te werk als opsporingsambtenaar', zegt hoofdredacteur Justine Pardoen van Ouders Online. 'Zogenaamd gaat het om de gezondheid van je kind, maar ouders voelen heus wel dat het vooral gaat om het opsporen van mishandeling.'

Na alle kritiek trekt GGD Nederland de conclusie dat de vragenlijsten op de schop moeten. Hoe precies, is nog onderwerp van discussie. Een woordvoerster: 'In elk geval moet de hoeveelheid vragen minder.'

Ook gaan sommige regio's ouders in de toekomst actief om toestemming vragen. Nu moeten ouders bezwaar maken als ze niet willen dat hun kind meedoet aan het onderzoek; wie zwijgt, stemt toe.

Uitleggen
Onderzoeker Pijpers stelt dat klachten zijn ontstaan doordat instellingen niet uitleggen waarom ze om zoveel details vragen. Vaak blijft ook onvermeld dat de ingevulde lijsten en gespreksverslagen terechtkomen in een digitaal dossier dat wordt bewaard tot het 34ste levensjaar.

Uit een enquête van Ouders Online bleek dat ruim de helft van de ouders dit bezwaarlijk vindt. Pardoen: 'Er was een golf van protest tegen het elektronisch kinddossier. Dat ging toen niet door. Wat veel ouders niet weten, is dat er alsnog een digitaal dossier is ingevoerd dat hetzelfde doet. Ze hebben het de onmogelijke naam DD JGZ gegeven en je hoort er bijna niemand over.'